Onze technieken van handwerk tot de precisie van de laser

Mechanisch afbijten is de referentietechniek om een mooie afwerking voor te bereiden: we bewerken het materiaal met de hand of machinaal, tot op de korrel.

Excenter- en bandschuurmachines, metalen of nylon borstels, schrapers en schuurblokken op maat: wij passen het gereedschap aan het werkstuk aan, nooit omgekeerd. De korrel wordt stapsgewijs fijner, van grof om de oude laag te verwijderen tot fijn voor een perfect gladde ondergrond, klaar voor verf, beits, olie of vernis.

Het is ook de techniek die we het vaakst met de andere combineren: na thermisch afbijten, aerogommage of zandstralen zorgt een afwerkschuurbeurt voor een homogeen oppervlak en optimale hechting.

Geschikte ondergronden

Wanneer er in de loop der decennia tien lagen verf zijn opgebouwd, doet de warmte het grootste werk.

Een heteluchtpistool met regelbare temperatuur laat verf of vernis opbollen, waarna het in hele linten met de spatel loskomt. De techniek is snel op vlakke oppervlakken, gebruikt geen oplosmiddel en laat het hout schoon achter, klaar voor een lichte schuurbeurt. Elke houtsoort en elke laagdikte vraagt een aangepaste temperatuur en afstand om de vezel nooit te verbranden.

Bij fijne profielen, lijstwerk of in de buurt van beglazing geven we de voorkeur aan andere technieken (aerogommage, handwerk). En bij oude verflagen is voorzichtigheid geboden: zie het kader over loodverf verderop.

Geschikte ondergronden

Wanneer de ondergrond stevig is en de laag hardnekkig, is zandstralen het krachtige gereedschap.

Bij zandstralen wordt een mineraal schuurmiddel met hoge snelheid op het oppervlak gestraald. Het is het meest doeltreffend op staal, gietijzer en massieve stukken: in één doorgang verdwijnen roest en oude coatings en krijgt het metaal een genormaliseerde reinheidsgraad (bijvoorbeeld Sa 2,5) vóór anticorrosiebehandeling, metallisatie of verf. De keuze van het schuurmiddel (granaat, korund…) en de druk wordt aan de ondergrond aangepast.

Het is een krachtige en dus veeleisende techniek: afscherming en afdekking van de werf, afzuiging of recuperatie van het schuurmiddel, bescherming van de omgeving, afvoer van het afval. Ze is voorbehouden aan ondergronden die het aankunnen: voor zacht hout of kwetsbare werken raden we aerogommage aan.

Geschikte ondergronden

De kracht van zandstralen zonder de agressiviteit: aerogommage bijt fijn af, waar elk detail telt.

Aerogommage behoort tot de familie van het zandstralen, maar dan met lage druk en fijne, zorgvuldig gekozen schuurmiddelen: notendop, bicarbonaat, glasparels, korund of granaat naargelang de ondergrond. De druk wordt zo precies mogelijk afgesteld: slechts enkele bar op oud hout, meer op natuursteen of baksteen. Resultaat: verf en vernis verdwijnen, de vezels, kanten en lijsten blijven.

Het is onze voorkeurstechniek voor oude werken: balken en dakstoelen, paneeldeuren, gebeeldhouwde trappen, bakstenen gevels, hardsteen, smeedwerk of graffiti op muren. Ze verbruikt weinig schuurmiddel en bijt in één doorgang af, na een proef op een discrete plek om de instellingen te valideren.

Geschikte ondergronden

De precisie van een laserstraal: we verwijderen de laag, niet het materiaal.

Bij laserreiniging worden korte lichtpulsen uitgezonden: de laag roest, verf of oxide neemt de energie op en komt los, terwijl de ondergrond, die anders op de straal reageert, intact blijft. Geen geprojecteerd schuurmiddel, geen chemicaliën, geen water: het afval beperkt zich tot een fijn poeder dat makkelijk wordt opgezogen. De techniek is erkend in erfgoedbehoud, bijvoorbeeld om zwarte aanslag van gebeeldhouwde steen te verwijderen.

Ze is ideaal voor metaal (roest, walshuid, verf, lassen) en voor fijne of complexe stukken. Ze is ook toepasbaar op hout: na thermisch afbijten of schuren vervolmaakt de laser lijstwerk, profielen, sponningen en gebeeldhouwde details, door de laatste verfresten te verwijderen zonder de kanten af te ronden. De instellingen worden aangepast aan de houtsoort en gevalideerd met een proef. Het werk vereist een opgeleide operator en een veiligheidszone, aangezien de gebruikte laser van klasse 4 is.

Geschikte ondergronden

Chemisch afbijten is een optie, geen reflex: we gebruiken het enkel wanneer de ondergrond zich ertoe leent, en nooit op een historisch werk.

Een afbijtmiddel (gel, pasta of bad) wordt op de te verwijderen laag aangebracht, die week wordt en met de spatel of door spoelen loskomt. Op bepaalde metalen stukken of complexe vormen (gietijzeren radiatoren, demonteerbaar smeedwerk, recente balusters) bereikt het hoekjes waar gereedschap niet bij kan.

Maar het is niet geschikt voor alle ondergronden: de producten kunnen in het hout doordringen, resten achterlaten die de hechting van de afwerking storen, de nerf doen opzetten, bepaalde houtsoorten (eik bijvoorbeeld) vlekken of zwart kleuren, of kalksteen en gevoelige metalen aantasten. Het vereist ook spoelen, neutraliseren en afvalbeheer: daarom houden we het voorbehouden aan het atelier.

Geschikte ondergronden